Мандах

Миний унасан газар угаасан ус маань хэдийгээр улсын нийслэл Улаанбаатар ч гэлээ аавынхаа төрсөн нутаг болох Төв аймгийн Бүрэн суманд би үнэхээр хайртай. Энэ нутаг орноороо бахархаж, уул усанд нь залбирч, шүтэж омогшиж явдаг хүн. Зүгээр ч нэг бахархаад байгаа юм биш угаасаа бахархахаас өөр аргагүй дэлхийд ганцхан миний нутаг. Нэр нь хүртэл шүлэг Нээрээ сайхан нутаг гэж Дэндэвийн Пүрэвдорж агсны Сэгс цагаан богдод гардаг шиг нээрээ л нэр нь хүртэл бүрэн бүтэн байхын бэлгэдэл юмдаа... Ардын хувьсгалаас өмнө Бүрэн сум нь Түшээт хан аймгийн Зоригт вангийн хошуунд харъяалагдаж байсан түүхтэй....

"Хайрлая"   шүлгийг Н.Энхмандах

Хүмүүсээ хүүхдүүдээ хайрлая

Эдгэшгүй өвчтэй байсан ч хамаагүй хайрлая

Хүний орчлонд дахиж заяахгүй хүүхэд насыг нь хайрлая

Элгийг нь дэвтээж зовлонг нь нимгэлж энхрийлэн хайрлая

   Төрөхдөө тэр өвчтэй төрөөгүй

   Танхил хүүгийн ээж нь ч өвчин өгөөгүй

   Тариурын зүүнд байсан нян түүнд

   Тахлаас ч аюултай өвчин бэлэглэжээ

Эдгэшгүй тэр өвчнөөсөө болж

Эгэл нөхдөөсөө зовох болж

Өрөөндөө ганцаар суун бодолд дарагдан

Өнгөрүүлсэн амьдралаа бодон суудаг болжээ

   Энэ хорвоод хэлж мэдэхгүй зүйл гэж бас байнаа

   Энэ хүүг хэзээ үхэхийг нь хэлж мэдэхгүй

   Эмчлэх эм нь хэзээ гарахы...

Түшээт хан аймгийн Зоригт вангийн хошуу

Түлээ түлж үзээгүй тал нутгийн өлчир хүү

Таанын айрганд халамцаж талимаарч явсан танхай хүү

Таван хошуу малаа хариулан шимийг нь хүртэж явсан малч хүү

Уусан айргаа зөв шингээдэг

Уясан морио түрүүлнэ гэж бэлэгшээдэг

Хиад боржигоны удамтай халуун цустай халх хүү

Хиартал цохих хүчтэй Хадаа аваргын нутгийн хүү.

 За нэг ийм шүлэг гэхэд хэцүүхэн юм бичдэг ухаантай юмаа би гэдэг хүн чинь. Тухайн үеийнхээ сэтгэл хөдлөлөөрөө л биччихдэг юм. Инээд хүрхээрээ ч юмуу аль эсвэл эгдүү хөдлөхөөрөө л бичдэг гэхүүдээ. Ер нь голдуу эгдүү хөдлөхөөрөө л бичдиймдөө. Энийг ч гэсэн а...

Урьдчилж авсан хэдээрээ

Уугаад дууссан гэвүүдээ

Угтаж байгаа амьдрал чинь

Уналт шүү дээ тэнэгүүдээ

Өчигдөрийн уусан архи чинь

Өглөө нь гараагүй явна уу даа

Өнөөдрийн энэ амьдрал чинь

Өрөвдмөөр ч юм даа малнуудаа!!!